Foto : Evrensel Gazetesi...

ABD’nin arabuluculuğunda iki gün boyunca Ukrayna ile Rusya arasında Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) başkenti Abu Dabi’de yapılan görüşmelerden sonra Ukraynalı yetkililer, Rus yetkililere kıyasla daha iyimser bir tablo çizdi. Hem Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy hem de ülkesi adına müzakerelere katılan David Arachamiya, savaşın yeni yıldan önce bitebileceğini ifade etti...

Zelenskiy’nin partisinin Meclis Grup Başkanı da olan Arachamiya’nın görüşme sonrasında yaptığı ve uluslararası ajanslar tarafından geçilen “Şu ana kadar konuşamadığımız başka konular da konuşuldu. Bu konuda gerçekten büyük bir ilerleme kaydettik” sözleri ayrıca dikkat çekici. Keza Ukraynalı yetkililerin ABD’nin müzakere yaklaşımını öncesinde göre çok daha fazla övmesi de bu sefer daha yüksek tondaydı...

Rus yetkililerde Ukrayna'lı yetkililer kadar iyimser bir hava yoktu. Esir değişimi onlar için yeterli bir sonuç olarak planlanmıştı. Ancak Ukrayna’nın ifade ettiği “daha önce konuşulmayan konuların konuşulması”, bir hareketlenmenin olduğunu da gösteriyor...

Ukrayna daha önce “konuşulmayacak konular” ya da “kırmızı çizgi” ilan ettiği konuların başında toprak kaybını koymuştu. Açık ve net olarak “toprak karşılığında barış” istenmiyordu. ABD tarafı ise bu konuda esnek olunmasını dayatarak “toprak karşılığında güvenlik garantisi” önermişti...

Ukrayna’nın iyimser olduğu, savaşın yıl sonuna kadar biteceğine dair beklentiye Rusya’nın nasıl yanıt vereceği ABD ve AB’nin sunacağı garantilere bağlı. Bu nedenle ABD’li müzakereciler Steve Witkoff ve Jared Kushner, bugün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşme yapmak üzere Moskova’ya doğru yola çıktı. Putin, belli garantiler ve kazanımlar karşılığına savaşın bitmesine yeşil ışık yakabilir...

Ancak, bu konuda Avrupa’nın nasıl bir tutum içinde olacağı bütün taraflar için de önemli olacak. Bu nedenle Kushner, “Avrupalıları da müzakerelere dahil etmeliyiz” diyerek, AB ve NATO’nun, savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin “ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini belirtti. Zelenskiy de savaşın sona erdirilmesi için müzakerelere Avrupa’nın dahil olmasını talep ederken, ABD’nin Moskova’ya baskı uygulaması gerektiğini belirtti. Zelenskiy de en önemli hedefinin savaşı mümkün olduğunca çabuk ve onurlu bir barışla sona erdirmek olduğunu vurguladı...

Her iki açıklamadan çıkarılabilecek sonuçlardan birisi, ABD’nin garantiler karşılığında Rusya’yı ikna etmesi durumunda, “Barış” için belirleyici tarafın Avrupa olacağı. Daha önce taraflar arasında atılan bazı adımlar ya da ABD’nin Zelenskiy’e yaptığı baskı, AB’nin karşı çıkması nedeniyle sonuçsuz kalmıştı...

Avrupa’nın savaş ve barış açmazları...

ABD’den sonra savaşa en fazla maddi ve askeri destek veren Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinin bu son süreç karşısında nasıl bir tutum alacağı ise henüz belirsiz. Daha önce doğrudan müzakere masasında olmak isteyen Avrupa ülkeleri, bir kez daha doğrudan pazarlık masasında olmakta ısrar edecekler. ABD’nin de öncesine göre sadece Rusya ile süreci ilerletemeyeceği göz önünde bulundurulduğunda kartların yeniden karılacağı bir dönem yaşanabilir...

Daha önce Rusya ile doğrudan müzakereye karşı çıkan Almanya’nın bu konuda nasıl bir tutum alacağı önemli. Abu Dabi görüşmelerinin bitmesinden sonra bir açıklama yapan Alman hükümeti sözcüsü Stefan Kornelius, “Abu Dabi’de temel hatlar üzerinde bir mutabakata vardık. Bu mutabakat şimdi Rusya Devlet Başkanı ile de paylaşılacak ve bu temelde görüşmeler gelişebilir” dedi...

Süreç, kapalı kapılar arkasında yapılacak pazarlık ve görüşmelerin sonucuna bağlı olarak 14-15 Aralık’ta ABD’nin Miami kentinde yapılacak G20 Zirvesi’nde bir sonuca bağlanabilir. Putin’in de davetli olduğu bu zirvede Almanya Başbakanı Friedrich Merz görüşmeyi reddetmemişti. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, eylül ayında ilk kez Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile New York’ta bir araya gelmişti...

Ukrayna savaşının geleceği Avrupa ülkeleri için iki açmazı beraberinde taşıyor. Birincisinde savaş nedeniyle artan enerji fiyatları hayat pahalılığına yol açtı. Bu nedenle Rusya ile ilişkilerin normalleşmesi durumunda ekonomide bir canlanma söz konusu olabilir. İkincisinde ise Avrupa ülkeleri Ukrayna savaşını gerekçe göstererek Rusya’yı düşman ilan etti ve askeri harcamaları rekor düzeyde arttırdı. Bu durum bir taraftan silah sanayisinin güçlenmesine yol açarken diğer taraftan Rusya’ya karşı ortak bir askeri cephenin de temellerini attı. Muhtemel bir barış durumu, Avrupa’nın Rusya’ya dair bazı planlarını revize etmesi gerektirecek. Ancak bu, Kuzey Avrupa, Baltık ve Karadeniz’de silahlanmanın, askeri hareketliliğin duracağı anlamına gelmeyecek...

Almanya’nın merkezinde olduğu ülkelerin savaşı bitirme üzerinden Rusya ile diyalog yoluna girmemesi durumunda ayrıca AB içinde bir bölünme ve gerilime yol açabilir. Geçen hafta Finlandiya Başbakanı Stubb’un Putin ile telefonlaşması, diyalog kapılarının açık tutulması yönündeki çağrısı bunlardan birisi. Keza, ABD ve Trump’ın devreye girmesi durumunda daha fazla AB ülkesinin bu yola girebileceği, dolayısıyla AB’de bir bölünmeye yol açabileceği de senaryolar arasında...

Savaşla birlikte öncesine göre daha birleşik ve uyumlu olma görüntüsü veren AB ülkelerinin, aynı şekilde kalıp kalmayacağı ise müzakere masasında istediklerinin ne kadarının karşılık bulacağıyla ilgili olacak. Bu aynı zamanda Abu Dabi’de üzerinde anlaşmaya varıldığı ifade edilen, ancak henüz içeriği bilinmeyen “Barış” konusunda Avrupa’nın nasıl bir tutum içinde olacağını da belirleyecek. Avrupa halkları arasında Ukrayna savaşına verilen desteğe tepkinin yükselmesi, savaşa ve silahlanmaya karşı mücadelenin kitlesel bir boyut kazanmaya başlaması da Avrupa devletlerini geri adım atarak belli açılardan uzlaşmaya zorlayabilir...

KAYNAK : Yeni Hayat Gazetesi...
*Gazeteci Yazar...