*Arif Koşar yazdı: Post-Kapitalist Bir Varsayım: İşin Sonu…
Bu iddia, gelişen yapay zekâ modelleri ve bazı sektörlere hızlı girişine bakıldığında, en azından ilk bakışta doğru gibi görünüyor. Mesela yok olan ya da daha az işçi ile yapılan iş faaliyetlerine ilişkin tonlarca örnek gösterilebilir. Dahası, geçmişte en azından bir nesil boyunca süren ve görünür hale gelen teknolojik gelişmeleri ve bunların günlük kullanıma girişini, bugün çok daha hızlı, 10 yıl, 5 yıl, hatta bir-iki yıl gibi kısa bir sürede gördüğümüz de açık. Bu konuda, neredeyse her konuda olduğu gibi, karşıt fikirlerin ve dünya görüşlerinin bol bol ampirik kanıt bulması, toplumsal hayatın karmaşık dokusundan kendilerini destekleyen olguları sıralaması mümkün...
Ancak bu çabanın ampirizmin ötesine geçebilmesi için daha genel bir soruyu analize dahil etmek gerekir. Bütün bu görünümler, yani tek tek, kimi zaman karşıt gibi gözüken fenomenler (bir işin otomatize olması ve yeni bir işin ortaya çıkması) nasıl bir bütünselliğin içinde yer alıyor ve varlık kazanıyor? Bu bütünselliğin, yani toplumun, somut olarak konuşursak kapitalist toplumun temel işleyiş mekanizması nasıl çalışır, bunun mevcut ve olası işleri ilgilendiren yanları nelerdir?
İşte bu soruların cevabı, post-kapitalist kuramcıların genellikle büyük mutlulukla karşıladıkları işin yok oluşuna dair efsanelere pek uygun değil. Eğer kapitalist iş, otomasyon dahil çeşitli nedenlerle gerçekten yok olsaydı, post-kapitalist kuramcıların yaptığı gibi bundan mutluluk duymakta haklı olurduk. Ancak, seçmece ampirik olguların ötesine geçildiğinde, genel verilere bakıldığında ve daha özenli bir kuramsal genelleme yapıldığında, işin -ve dolayısıyla işçi sınıfının- maalesef yok olmadığı, aksine olağanüstü hızla ilerleyen yapay zekâ modellerine rağmen işin, içinde yaşadığımız toplumun kritik ve temel bir unsuru olduğunu görülebilir. İşle birlikte işçi sınıfının da sonunun geldiğini düşünen post-kapitalist kuramcılar, zaten çözülmekte olan kapitalizmi uğurlarken, onu gerçekten uğurlamak için kolektif eylemine ihtiyaç duyulan işçi sınıfını da uğurlamakta pek aceleci davranıyor. Ancak ne iş ne de işçi sınıfı otomasyonla çözülüp yok oluyor. Evet, yeni teknolojilerle çalışma yaşamı ve iş dünyası köklü bir reorganizasyona tabi tutuluyor, işler, işi yapma biçimi ve dolayısıyla işçi sınıfı değişiyor. Ancak iş ve işçi sınıfı, kapitalist üretim ilişkilerinin temel bir unsuru olarak varlığını koruyor...
Yeni sayı raflarda ve dijitalde!
* Yazar...
Fotoğraf : Teori ve Eylem Dergisi...
* Bu bir editöryal haberdir.
