Araştırmalar, mağazadan alınan yepyeni ürünlerin yüzde 63’ünde kanserojen madde kalıntıları bulunduğunu gösteriyor...
Hasan Can Bilici
[email protected]
Bir tişörtü ilk kez giymeden önce yıkamak sadece bir alışkanlık mı, yoksa bilimsel bir zorunluluk mu? Tekstil mühendisliği ve halk sağlığı alanındaki güncel araştırmalar, yeni kıyafetlerin göründüğünden çok daha kirli olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlar, özellikle formaldehit ve PFAS gibi kimyasalların yanı sıra mağaza raflarında bulaşan bakteri ve virüslere karşı tek etkili savunmanın yıkama olduğunu vurguluyor...
Tekstil üretiminde kullanılan yabancı kimyasalların sayısı 8 bini aşıyor. Bu maddeler kumaşa kırışmazlık, su iticilik, renk canlılığı gibi özellikler kazandırmak için uygulanıyor. Ancak kalıntıları, kıyafet dolaba girene kadar üzerinde kalıyor...
2025 yılında İtalyan pazarında yapılan kapsamlı bir analiz, incelenen tekstil ürünlerinin yüzde 63’ünde en az bir zararlı kimyasal tespit edildiğini gösterdi. En sık rastlanan maddeler arasında şunlar yer alıyor:
Formaldehit: Kırışmazlık sağlamak için kullanılan bu madde, güçlü bir cilt tahriş edicidir. 2022’de İspanya’da yapılan bir çalışmada bebek, çocuk ve hamile kıyafetlerinin yüzde 20’sinde formaldehit bulundu...
Azo boyalar: Kanserojen aromatik aminlere dönüşme riski taşıyan bu boyalar, özellikle polyester kumaşlarda alerjik kontakt dermatite yol açabiliyor...
PFAS (“sonsuz kimyasallar”): Su ve leke tutmazlık için kullanılan bu maddeler çevrede yıllarca kalıyor ve kanser ile bağışıklık sistemi bozukluklarıyla ilişkilendiriliyor...
Mağaza rafındaki biyolojik tehdit
Kimyasallar tek risk değil. Yapılan incelemelerde yeni kıyafetlerde şu biyolojik kirleticilere rastlanıyor:
Staphylococcus ve E. coli gibi bakteriler
Grip virüsü (kumaşta 12 saat canlı kalabiliyor)
COVID-19 virüsü (bazı kumaşlarda 3 güne kadar)
Toz akarları, bit ve uyuz parazitleri
Özellikle iç çamaşırı, mayo ve vücuda tam oturan giysiler (pantolon, tişört) bu açıdan en yüksek risk grubunu oluşturuyor...
Yıkama işe yarıyor mu?
Rovira Virgili Üniversitesi’nden (İspanya) araştırmacı Joaquim Rovira Solano’nun 2022’de yayımladığı çalışma, soğuk suyla yapılan tek ve kısa bir yıkamanın, kumaştaki formaldehitin yüzde 90’ından fazlasını uzaklaştırdığını kanıtladı. Bu bulgu, yıkamanın kimyasal yükü azaltmadaki etkinliğinin en güçlü delili...
Uzmanlar, yıkamanın aynı zamanda fazla boya, parfüm kalıntıları ve bakterilerin büyük kısmını da ortadan kaldırdığını belirtiyor. Ancak bazı tekstil kimyasallarının (özellikle kumaşa kovalent bağla tutunan boyalar) yıkamaya dirençli olabileceği unutulmamalı...
En hassas gruplar: Bebekler, çocuklar ve hamileler
Bebekler ve çocuklar: Ciltleri daha ince ve geçirgen olduğu için kimyasalları daha kolay emerler...
Hassas ciltliler: Egzama, sedef gibi rahatsızlığı olanlar...
Hamileler: Hem kendi hem fetüsün sağlığı açısından ekstra önem taşır...
Ne yapmalı?
Tüm uzmanların ortak görüşü: Yeni alınan her kıyafet, ilk kez giyilmeden önce mutlaka yıkanmalı...
İşte adım adız önerilen yöntem:
Etiketi okuyun. Kumaşın bakım talimatlarına uyun...
Ayrı veya benzer renklerle yıkayın. Özellikle koyu renkli ürünlerde fazla boyanın bulaşmasını önler...
Soğuk veya ılık su tercih edin. Formaldehitin çıkarılmasında soğuk su dahi yeterli...
NOT: Bu yazı Günlük Evrensel Gazetesi'nden alınmıştır...
* Bu bir editöryal haberdir.
