*BİROL KESKİN özlemi hepimiz için yazdı...

Fotoğraf : Meta Al...

Özlem, insanın içinde gürültüsüzce büyüyen o sızı. Ne bir kapıyı çalar ne de bir gürültüyle gelir; sessizce kök salar, usulca dallanır. Bir gün bakarsın ki içinde koca bir ağaç olmuş: gölgesi her yere düşen ama meyvesi hiç toplanamayan. O ağacın altında oturup sorar insan: ben mi onu büyüttüm, yoksa o mu beni kendi gölgesinde büyüttü?

Anılar geçmişte kalınca ince bir sisin ardında yumuşar; uzak sular geride kaldıkça sesleri eski bir örtünün ardından gelir. Bir zamanlar nefesin olduğu yerde şimdi yalnızca kulağın vardır. Bir daha olmayacağını anladığın an sızı, bir ağıda dönüşür. Ağıt, söyleyeni de dinleyeni de aynı yerden yaralar; çünkü hatırlamak, bir şeyi yeniden yaşamak değil, onu bir daha asla yaşayamayacağını kabul etmektir...

Anneyi, babayı, çocukluğu, bir sokağı, bir kokuyu ya da nefesin yabancılık çekmediği o toprağı çağırır insan. Ama aslında neyi özler? Kaybettiğini mi, yoksa kaybettiğini sandığı şeyin hiç var olmadığını mı? Hafıza, en sadık yol arkadaşıdır ama en acımasızı da; geçmişi olduğu gibi değil, insanın ona ihtiyaç duyduğu gibi saklar. Özlem, bir yerden çok, o yerin insanda bıraktığı boşluğun biçimini arar...

Uzaklaştıkça insan kendi "yerli" ve eksiksiz halini arar; aidiyetin peşine düşer. Ama aidiyet çoğu zaman bir cevap değil, bir sorudur — ömür boyu peşinden gidilen ama bir türlü yakalanamayan. İnsan, ait olduğunu sandığı sofrada bile aslında hep bir misafir olduğunu sezer; oturur ama gözü hep kapıda kalır...

Ömrümün ilk yarısında dilim annemin sesiydi; ikinci yarısında uzak bir türküye dönüştü — her duyduğumda içimi burkan ama artık sözlerini hatırlayamadığım bir türkü. Yarısı o toprağın suyuyla kanmış, yarısı başka bir göğün altında kendini yeniden öğrenmiş biri olarak yazıyorum bu satırları. Her gidiş bir yarıyı yanında götürür, her dönüş bir yarıyı geride bırakır; hiçbir dönüş iki yarıyı aynı sofrada bulamaz. Göç, kimliğin bir bütün olduğu yanılsamasını kırar ve insanın parçalardan ibaret olduğunu gösterir. Ama parçalar, bazen bütünden daha dürüsttür...

Özlem, insanı hep o eksik yarıyı tamamlamaya çağırır ve en sonunda onu iki mezarlık arasında hesap soran biri yapar: hangi toprak benim, hangi toprak benden geriye kalan? Bir yanda doğduğu toprak, diğer yanda doyduğu toprak. Belki de hiçbir toprak bize ait değildir; biz yalnızca bir süreliğine onların üzerinde dururuz. Toprak bizi değil, biz toprağı taşırız — bir ömür boyu, sonra bırakırız. Asıl memleket, artık hiçbir yerde tam olarak var olmayandır; bir yerden çok, geçip gitmiş bir zamandır...

Hiç yaşanmamış bir geleceği de özler insan bazen: açılmamış bir mektup gibi, henüz yazılmamış bir adrese duyulan hasret gibi. En çok da bunu özleriz: olabilecekken olamayanı, gitseydik varacağımız yeri, söyleseydik değişecek olanı. İhtimaller hatıralardan daha ağırdır; çünkü hatıralar yaşanıp biterken ihtimaller içimizde hiç ölmez. İnsan yalnızca yaptıklarını değil, yapmadıklarını da taşır — ve yapmadıkları bazen daha çok yer kaplar içinde. Açılmamış mektup, en ağır mektuptur...

Memleket, insanın kendine uzak düşmesidir biraz da. Ve ben, iki yarımın arasında durup soruyorum: insan kendi sesine en çok hangi kıyıda rastlar? Belki bir vapur iskelesinde, belki bir bayram sabahında, belki de yalnızca bir türkünün içinde. Belki de duyduğumuz her ses, başkalarının bize bıraktığı yankılardan ibarettir; memleket de bu yankıların en tanıdık olanıdır. Çünkü o yankıda, bir zamanlar kendimiz sandığımız kişinin sesi vardır. O ses susmaz; yalnızca biz, duymayı unuturuz...

* Sendikacı Yazar...