*Birol KESKİN'in kaleminden İstanbul...
[email protected]
Fotoğraf : Ali ÖZ...
İstanbul'lu olmayan, bu şehri bilmeyen, görmeyen biri… tasavvur bile edemez. Çünkü İstanbul sadece bir şehir değildir; kokusuyla, sesleriyle, taşıyla toprağıyla yaşayan bir masaldır...
Bu kadim şehre aşık olmamak elde değildir...
İstanbul, yüzyıllardır farklı kültürleri aynı semtte barındıran, taş sokaklarında tarihle göz göze geldiğin, gökyüzüyle denizin birbirine karıştığı yerdir...
Hanları ise bu şehrin hafızasıdır. İçlerinde yalnızca zanaat değil; sabır, saygı, özgünlük ve sessiz bir direniş işlenir...
El ustalarıyla, gelenekleriyle, çok sesli ruhuyla İstanbul’un hanları, dünyada eşi benzeri olmayan birer zaman kapsülüdür...
Belki de dünyada bulamadığın bir şeyi Istanbul'un köhne hanlarından birinde bulursun...
ANA HİKAYE..
İstanbul’un kalbinde, zamanın bile saygıyla eğildiği taş duvarlarla çevrili bir çok han vardır. Bunlardan birinde Yüzlerce yıl boyunca ustaların, çırakların, sabrın ve emeğin sesi yankılanır. Modern dünyanın aceleci adımlarına inat, bu han hala bir şeyi hatırlatır...
Gerçek mutluluk, ruhunu kattığın işe benzer...
Bu hanın üç köşesinde üç usta zanaatlarını ifşa eder: Dökümcü, Kuyumcu ve Müzisyen. Her biri bir başka ışığı taşır: Özgürlüğün, bereketin ve ruhu döken ellerin ışığını...
I. ATEŞİN DİLİ – DÖKÜMCÜ...
Han’ın doğu köşesinde, kapısı hep aralık bir atölye… İçeriden yükselen metal kokusu ve ateşin çıtırtısıyla karışan bir türkü. Ustanın adı bilinmez, Kastamonu'ludur, herkes ona “Ateşle Konuşan” der....
Ustasından öğrendiği ilk ders:
“Ateşe saygı gösterirsen, o da sana şekil vermeyi öğretir.”
Bir gün genç bir tasarımcı gelir:
"Bu kadar güzel işler yapıyorsunuz, neden seri üretime geçmiyorsunuz?" der...
Usta, kızıl parlayan metalin içine bir avuç nar çekirdeği attı. Alev yükseldi...
"Fabrika ateşi bunu yakar," dedi gözlerini kısmadan...
"Benim ateşim...Onlara kanat verir."
Duvarındaki kuş motifli mengeneyi okşadı...
“Ustamdan kalan tek şey bu. Kalıpları kırmadan, kendi kanatlarını bulamazsın.”
II. SABRIN TAŞI – KUYUMCU...
Batı köşesinde, gün ışığını altın gibi yansıtan küçük bir dükkân. Kayseri'de doğmuş Ermeni kökenli olan Kuyumcu, sessiz ve sabırlıdır. Her sabah bir taş seçer, bir gün boyunca sadece onunla ilgilenir...
Ustasından kalma bir öğüt vardır:
"Değerli taşlar da üzüm taneleri gibidir; zorlamadan, sabırla işlenir."
Bir gün, lüks bir mağaza sahibi gelir:
"Bu tasarımlarla çok para kazanırız. Seri üretim yapalım, der!"
Usta, vitrinden bir broş çıkarır. Bir üzüm salkımı… Her tanesi ayrı işlenmiş...
“Bunun her tanesine bir hikâye sakladım,” der.
“Senin dediğin şeyde ruh yok. Ruhun olmadığı hiç bir yerde ben de yokum.”
Tezgahta bir not:
“Eğilmeyen elmasa zorla şekil verilmez.”
III. SESSİZ SAHNE – MÜZİSYEN (KADIN)...
Kuzey köşesinde, deri kokan bir atölye. Diğerlerinden farklıydı çünkü sahibi kadındı...
Handaki ilk kadın zanaatkârdır o...
Makedonya'dan göçeli bir yıl olmuştu...
İlk geldiğinde, erkek ustalar bakışlarını kaçırmış, dükkân sahipleri fısıldaşmıştı...
Ama o yılmadı...
Deriyi şekillendirirken sabırla bekledi. Ellerinden çıkan çantalarda notalar gizliydi. Dikiş aralarında kuş motifleri, içlerinde ruh taşıyan melodiler…
Bir gün, bir konservatuvar öğrencisi geldi:
“Neden büyük sahnelerde yoksunuz?”
Kadın bir çantanın içini gösterdi. İnce işlenmiş desenlere dokundu:
“Benim sahnem bu. Ruhunu taşıyan bir çanta, bin kişilik salondan daha derindir.”
Zamanla esnaf sadece alışmadı ona—saygı duymayı öğrendi...
Birer birer dükkân sahipleri eşlerini getirmeye başladı...
“Bizimkine de birkaç desen göstersen,” dediler...
Kadın Müzisyen, hiçbirini geri çevirmedi...
Artık han, yalnızca ustaların değil, ustalaşan kadınların da mekânıydı. Deri, taş ve ateş; hepsine kadın eli de değdi...
GÜNBATIMI BULUŞMASI...
Her akşam, gün batarken avluda buluşurlardı. Üç usta, üç yürek, üç ayrı zanaat. Çay sessizce demlenir, sözler dikkatle seçilir...
Dökümcü sorar:
“Sizce iz bırakmak nedir?”
Kuyumcu düşünür:
“Bir taşa dokunurken kendini de dönüştürmektir.”
Kadın Müzisyen elindeki çantaya bakar:
“Yalnızca bir desen değil… İçine umut saklamaktır...
Başkalarının adım atmaya çekindiği yerlere, iz bırakmaktır.”
Dökümcü gülümser:
“Ateşi kendi nefesinle dans ettirebilmektir.”
O sırada ay doğar, hanın üzerindeki boşlukta. Gölgelere kanatlı bir üzüm salkımı düşer...
Hanın taş duvarları bir kez daha fısıldar:
"Özgün olanlar, izlerini sessizlikle değil, zarafetle ve direnişle bırakır."
SON SÖZ…
Modern dünya, hız ve tekrar üzerine kurulu. Ama bu han, hala bir şeyi hatırlatıyor:
Gerçek mutluluk, başkalarının senaryosunda figüran olmakta değil, kendi sahnende başrol olmaktır.
Özgünlük, taklit etmemek değil, içindeki sesi dışarı çıkarabilmektir..
Üretmek, sadece yaşamak için değil, yaşadığını hissetmek içindir...
İşine saygı, aslında kendine saygıdır...
Ve belki de, hepimiz bir dökümcü, bir kuyumcu ya da bir müzisyeniz…
Yeter ki ellerimizle iz bırakmayı unutmayalım...
*Sendikacı ve yazar...
* Bu bir editöryal haberdir.
